Full Transcript

·YouTLDR

Mga Tuldok sa Laot (Full Episode) | The Atom Araullo Specials

40:27EnglishBy GMA Public AffairsTranscribed Jul 19, 2026
0:07

nakabig Honey Ang ganda ng ating

0:11

kapuluan mula Luzon hanggang Mindanao

0:14

nagkalat ang mga tuldok sa

0:17

laot mga maliliit na islang hanggang

0:20

ngayon Patuloy na binibilang na

0:23

daragdagan at

0:26

pinag-aaralan pero ang mga pulong

0:28

itinuturing na yaman

0:30

m dahilan din ng maing

0:35

kahirapan may mga lugar pa rin kasi sa

0:37

Pilipinas na hirap maabot ng tulong at

0:41

serbisyo Kahit na matagal n nasama

0:46

mapa at ang ilan nating kababayan dito

0:50

nanganganib maglaho pati ang

0:53

pagkapilipino

1:04

bumyahe ako sa tawitawi para tuklasin

1:06

ang ilang tuldok sa dulo ng ating

1:12

mapa Gusto kong makilala ang mga

1:14

kababayan natin nasa malalayong lugar na

1:17

ito na bihira lang maisiwalat ang mga

1:21

kwento

1:34

so Andito tayo ngayon sa sitangkai

1:37

isang bayan sa katimugang bahagi ng

1:40

tawi-tawi hindi pa talaga ito yung

1:43

pupuntahan natin Pero kailangan muna

1:46

natin magpahinga ng Sandali bago lakarin

1:49

yung mga mas malalayong isla

1:54

[Musika]

2:06

[Musika]

2:08

nasa dulong Bahagi na ng tawi-tawi ang

2:11

bayan ng si

2:13

tangkay tahanan Ito ng mahigit 5 na lib

2:18

tao karamihan mga sama di laut o badiao

2:22

sama di Liya at ta

2:31

tuwing lunes dumadagsa sa eskwelahan ang

2:34

mga

2:35

[Musika]

2:38

kabataan ang iba Galing pa sa malalayong

2:45

Isla kahit nag-aaral sa iisang

2:49

paaralan hindi pare-pareho ang estado sa

2:52

buhay ng mga

2:54

bata pagdating ng recess ang La taong

2:58

gulang na si tadal o tads biniling

3:02

maiwan sa loob ng

3:04

classroom Wala kasi siyang baon o perang

3:08

pambili ng meryenda paano pag wala kang

3:11

baon Anong ano hindi ka kumakain buong

3:14

araw hindi ah ganon

3:16

umain na lang ako sa

3:19

bahay we have two names of

3:22

yobob sa maliit na isa ng bulbulong

3:24

nakatira ang pamilya ni tats mahigit 20

3:28

km mula rito today father is simple lang

3:32

daw ang buhay

3:34

doon Anong ginagawa niyo don sa bolbolo

3:37

anong hanap buhay ni Papa pangin Sta ang

3:41

papa ko yun lang si mama mo sa bahay

3:46

lang gawa yung bahay si siya yung

3:49

nag-aalaga sa inyo pag wala si Papa

3:52

opo Ilan ba kayo magkakapatid

3:55

16 wow 16 Ang laki ng family mo ah

4:00

lang Gusto kong matuto eh dahil walang

4:03

eskwelahan sa bulbul kailangang

4:05

magbangka ni tads ng dalawa hanggang

4:07

tatlong oras para makarating sa school

4:10

Mabigat ang gastusing ito para sa

4:12

pamilya kaya Kailangang magsakripisyo

4:16

sa inyong magkakapatid

4:19

Ah ilan ang nakapag-aral

4:22

tatlo lang huminto ng mga

4:26

iba kasi kulang ang kwan gastos namin

4:31

walang ngang

4:32

pera kaya kami lang tatlo lang ang pinar

4:37

pinag-aral yung dalawa ba mas matanda o

4:40

mas bata

4:41

SAO mas bata ako lang ang pinatanda

4:46

[Musika]

4:50

may mas malalim palang dahilan si tads

4:53

kung bakit gusto niy makapagtapos sa

4:56

pag-aaral at magdala ng konting kaunar

4:59

sa sa kanilang

5:00

Isla so tatlo sa kanil ang namatay tatlo

5:03

sa mga kapatid mo Opo mas matatanda SAO

5:06

to Anong nangyari sa

5:09

kanila siguro masakit

5:14

sila bago pa man ipanganak si tads tatlo

5:18

sa kanyang kapatid ang pumanaw sa murang

5:21

[Musika]

5:25

edad Hindi ko naabutan k Anong itsura

5:28

nila

5:30

kung ano ang nangyari sa

5:33

[Palakpakan]

5:35

kanila Gusto ko makapagtapos hanggang

5:38

college Oo hanggang college mo tingin mo

5:42

ba

5:44

kaya ko alam

5:47

[Palakpakan]

5:48

[Musika]

6:04

po panahon na para ipagpatuloy ang aking

6:12

paglalakbay kasama ang ilang health

6:14

workers ng si tangkay pakay naming

6:17

puntahan ang isa sa pinakamalayo at

6:19

isolated na Isla sa buong bansa

6:24

[Musika]

6:32

mga Papunta na tayo ngayon sa pang

6:35

gungan Island

6:37

ang Kinikilala bilang southernmost

6:40

Island ng Philippines bago umabot sa mga

6:43

tubig na bahagi na ng saba

6:46

Malaysia sinasakyan natin ay isang Tim

6:49

pil isa itong local boat medyo malaki so

6:54

kasya kaming lahat pero don't be

6:56

deceived kasi kaya ring mag mabilis nito

6:58

so hopefully 2 hours na

7:06

tayo Dalawang oras na kaming nasa

7:09

laot tiri kang araw pero banayad ang

7:13

panahon

7:14

[Musika]

7:33

nagtagal Umabot na kami sa pinakadulong

7:36

isla ng tawi-tawi

7:40

[Musika]

8:21

ah

8:26

[Musika]

8:34

pahingahan ang ibig sabihin ng panggung

8:36

sa wikang

8:38

Badjao nasa 50 kro lang ang layo nito

8:42

mula sa semporna

8:43

[Musika]

8:45

Saba mula sa dalampasigan kitang-kita na

8:48

nga

8:49

[Musika]

8:54

ito dating kuta ng mga bandidong grupo

8:57

gaya ng Abu SAF ang panggung

9:00

bago makubkob ng militar noong

9:03

2017 isang detachment ng Marines ang

9:06

itinalaga sa lugar Mula

9:08

noon ngayon tahanan na ito ng mahigit t

9:14

[Musika]

9:23

bad dahil malayo sila sa mga health

9:25

center isang medical angala nam

9:29

[Musika]

9:37

nakalipas ng mga taon naging mabilis ang

9:40

paglaki ng populasyon sa

9:45

panggung nagulat po kayo na dumami naung

9:48

mga nag kasi walang bayung nagpunta kam

9:50

dito

9:52

2021 lang parang mga Apat lang ang bahay

9:55

dito kapag ganyan poyo nagalala kayo Opo

9:59

sir Kasi ka mga

10:03

bata walang mga vitamins ubos hindi sila

10:07

makaligo walang

10:11

[Musika]

10:14

tubig sinukat at tinimbang ng mga health

10:17

worker ang mga

10:21

[Musika]

10:28

bata Isla dalawa sa bawat lima ang

10:32

lumalabas na malnourished at stunted O

10:35

kulang sa timbang at laki Madami po ba

10:38

Mami po nutrition dito kasi minsan dito

10:42

sila kulang yung mga

10:47

pagkain sinuri ng midwife ang isang

10:50

nanay na Malapit na ang kabwanan

10:54

dahil sa layo ng lugar ang mga

10:57

nagbubuntis sa Pangan nak pagpapatingin

11:00

sa

11:01

doktor Kausap po baa yung buntis na

11:03

chinek up ninyo kanina mag n months na

11:06

yun po sir sinabihan ko pagkatapos m

11:09

manganak magpily planning card Bakit

11:12

Ilan na po ba ang anak niya grabe da

11:14

five na kasi sabi ko yung delikado na

11:17

yan mm mga five na high risk na yan Sabi

11:21

ko sa kanya hindi po ba siya nakapunta

11:24

sa center yung mga iba niyang anak yung

11:27

ipinagbuntis niya hindi

11:30

dito lang siya nanap kung kayo po

11:32

tatanungin kapag kabwanan na niya

11:35

maganda na O sinabihan ko

11:37

yta tangkay sa birting clinic mga Oo Ano

11:41

pong sabi niya tingin niyo po ba pupunta

11:44

sila ikalima pa lang manganak doon Kahit

11:48

yung first hindi din nanganak sa bahay

11:50

lang eh baka naghihinayang sa byahe kasi

11:54

yun nga po

11:57

[Musika]

12:05

posible kay magtayo ng health center

12:07

dito Dapat dito yung assign

12:11

ditoo

12:14

ters kaya lang Kawawa naman yung

12:17

dito

12:23

tag kilalang mandaragat o si gypsies ang

12:27

mga bad

12:29

dahil nakagisnang magpalipat-lipat ng

12:31

tahanan madali rin silang mabulabog ng

12:34

gulo at

12:36

[Musika]

12:39

sigalot kilalang mandaragat o si gypsies

12:42

ang mga

12:43

badyaw dahil nakagisnang

12:45

magpalipat-lipat ng tahanan madali rin

12:48

silang mabulabog ng gulo at

12:54

sigalot bago pa man magkaroon ng mga

12:56

border o hangganang iginuhit sa mapa na

12:59

nagtatakda sa teritoryo ng iba't iibang

13:01

bansa nandito na ang mga

13:05

badiao dati malaya silang

13:07

nakapaglalakbay sa mga islang

13:09

nahihiwalay na ngayon sa Pilipinas

13:12

Malaysia at

13:17

Indonesia Pero mas mahirap na ang

13:19

sitwasyon nila

13:21

ngayon at labis ng apektado ang

13:24

nakagawian nilang pamumuhay

13:32

[Musika]

13:41

tatlong taon na ang nakalipas mula ng

13:43

magpasya si Joe na lumipat sa panggung

13:46

kasama ang kanyang

13:50

pamilya mahirap na raw kasing mangisda

13:52

sa paligid ng bungga ang kabisera ng

13:55

tawi-tawi kung saan sila naninirahan

13:57

noon

13:59

mo naman naisipan magpunta dito

14:00

napakalayo kasi na alam namin na may

14:03

Marines Navy dito at saka maraming h

14:06

narinig kwento sir na tahimik daw ang

14:08

lugar na' mm Kaya naisipan ko magpunta

14:11

na lang dito para maghanap buhay

14:14

sir Paano niyong nahanap yung Isla

14:17

Parang ang hirap kung ako gagamit ako ng

14:20

mapa gagamit ako ng telepono para

14:22

mahanap ko siguro a sa amin wala na yan

14:24

sir Kabisado na kasi namin yung mga isla

14:27

na ito oo alam na namin maliit pa kami

14:29

alam na namin yan Oo kasi kinukwentuhan

14:32

kami ng mga magulang

14:35

namin kilala ang mga badiao para sa

14:38

kanilang galing at kaalaman sa

14:44

karagatan Pero pagdating sa edukasyon

14:47

tila nahuhuli

14:50

sila patay sa mga pag-aaral ang mga bajo

14:53

ang may pinakamababang basic literacy sa

14:56

buong bansa Tinatayang isa lamang sa

14:59

Tatlo ang marunong magbasa at

15:05

magsulat sa komunidad na ito si Joe ang

15:08

may pinakamataas na pinag-aralan

15:10

hanggang anong grade ang anong level Ang

15:12

tinapos mo sa ano fourth year fourth

15:14

year ah umabot ka ng fourth year doon

15:16

Hanggang doon lang ako sir mm hindi ko

15:19

na tinapos kasi Naawa ako sa mga

15:21

magulang ko m kasi Grabeng hirap namin

15:23

kaya hindi na ako nagtuloy wala k

15:25

mamahaling telepone dahil na rin sa

15:27

kanyang abilidad na magsulat at magbasa

15:30

Hinirang si Joe bilang pangalawang

15:32

leader sa

15:35

panggung pero paano na ang susunod na

15:37

henerasyon sa liblib nilang

15:40

paraiso sa ngayon kasi walang paaralan

15:43

sa isla ang gusto namin mangyari sir na

15:46

may magkaroon ng isolan dito para

15:48

mapagparayang anak namin ilano ba yung

15:51

anak mo ngayon siam na po ang dami siam

15:55

na pala lahat sila hindi nakapag-aral

15:59

yung isa yung panganay ko nakapag-aral

16:01

yan grade 1 yan dati yung nasa buong pa

16:04

kami tapos nung lumipat kayo dito sumama

16:07

na rin sir tapos hindi na R

16:12

hindi minsan ang nagtayo ng maliit na

16:15

paaralan sa panggung ang isang

16:17

non-government

16:18

organization pero dahil daw sa

16:20

kakulangan ng suporta napilitan muna

16:23

itong isara ito yung classroom niyo dati

16:27

opang ano hindi talaga to nagagamit ay

16:30

hindi na talaga po taon na lumipas bago

16:31

to nagamit mga isang taon sobra na

16:34

lumipas Yan po Anong tinuturo dito dati

16:36

basa sulat basa sulat yung mga ano yung

16:40

mga

16:41

ABCD bakada yun ang tinuturo dati

16:45

[Musika]

16:52

dito morning

16:54

hi bilang Bahagi na kanilang civilian

16:57

military operations

16:59

ang Marines muna na nakadestino sa

17:01

panggung ang nagtuturo sa

17:06

komunidad may mas malalim na kahulugan

17:09

ang klase nairaraos ng mga

17:17

[Musika]

17:25

sundalo bilang bahagi kanilang civilian

17:28

military

17:29

ang Mar mun na nakadestino sa panggung

17:32

ang nagtuturo sa

17:36

komunidad para sa mga nakatira sa islang

17:39

mas malapit na sa

17:41

saba may mas malalim na kahulugan ang

17:45

klase nairaraos ng mga

17:49

sundalo nago sila ng mga basic na

17:52

reading magang andung pinak goal namin

17:56

isuro sa kanil yung kanta nung ating ah

17:59

pambansang yung Lupang Hinirang sir para

18:01

at least ah ma-in nila and maramdaman

18:06

nila na pilipino pa rin talaga sila 6 7

18:10

8 9

18:15

10 Salam

18:18

alikum ipinakilala ako ni Joe sa kanyang

18:21

mga

18:22

kapitbahay Bakit po kayo nagpunta dito

18:24

angay k ha pur Aung time na yung covid

18:30

daw dahil sa covid saong daw o mahirap

18:34

may covid sa har Wala daw mabili yung

18:38

mga hanap buhay sa laot k Hindi niyo po

18:41

ba nami-miss yung mga eskwelahan

18:45

ospital ayaw niyo po ba

18:51

yon bale namis din po nila na yung

18:54

eskwelahan doon pati ospital kaso lang

18:57

yun lang lang dahilan kaya sila na doon

18:59

wala talagang hanap buhay hanap buhay

19:01

talaga yung mahirap doon po m Paano po

19:05

yung nakalagay sa mukha ninyo ano po

19:08

ito pagp yan tawag sa aminan borak yan

19:12

para kung

19:14

bw hindi masakit sa kung Tatama ng ano

19:17

ba araw saan siya gawa Ay buti kay

19:20

maghinang was down

19:24

paglamon ng Bayabas sa takay yung ano

19:27

bigas paghaluin yun ah babae lang po

19:30

naglalagay lalaki hindi naglalagay babae

19:32

lang po yan Oo dapat Tina kasi kung

19:36

lalaki pagsisid niya matanggal

19:42

ah e mga lalaki sunog ang mukha ninyo

19:45

sunog sunog talaga mangitim

19:50

talaga kahit na gaano kasimple ang buhay

19:53

sa panggung makulay pa rin ito

19:59

Literal na

20:02

makulay dahil ang mga bahay sa isla

20:05

naaayon sa paboritong kulay ng pamilyang

20:08

nakatira

20:09

dito

20:11

asul

20:15

pula

20:18

rosas at may isa pang

20:21

bida Hello

20:29

kul Anong kulay nito ano sa salita nio

20:32

sa salita

20:33

namin Tal talok

20:38

gusto mukha nga pong paborito niyo yung

20:40

talok ano Oo pito minsan sa Saba na lang

20:44

daw nagpupunta ang mga residente ng

20:46

panggung para mamili ng gamit yung mga

20:49

nabibili mo galing sorna Paano mo

20:51

nabibili

20:54

yonas magbangka po sila papunta

20:57

doon hindi naman kayo pinapagalitan

21:00

p

21:05

malayan kung mga gamit-gamit lang po

21:08

hindi

21:09

sila ang pera niyo po ba Ringgit na

21:12

Meron ba kayong Ringgit

21:18

R wow purple din ang ano wallet

21:24

[Musika]

21:30

Ah oo nga no Ringgit nga

21:34

oo kaya lang hindi hindi talo ito Ito na

21:39

gusto ko

21:41

Ayan kakulay

21:43

mo halo-halo na ang pera mo no may

21:46

konting Ringgit may konting

21:48

peso thank you Thank

21:51

[Musika]

21:53

you sa bahay ni at

21:57

hangon pa rin ang ugnayan ng mga badiao

22:00

sa ating kapitbahay Salam

22:02

alikum isang sitwasyong higit na

22:04

pinatunayan n susunod na pamilyang aking

22:08

nakilala doon po kayo dati nakatira sa

22:11

Malaysia Oo saan po sa

22:13

Malaysia Saang banda yung bundok na yan

22:16

po

22:18

sorna sa pulo-pulong rehiyon sa dulo ng

22:24

Pilipinas ang ibang residente nahahati

22:28

ang buhay sa pagitan ng Pilipinas at

22:32

[Musika]

22:37

Malaysia nakausap ko ang pamilya ni jal

22:41

maha ang buntis na nanay na sinuri ng

22:45

midwife dahil hindi nagpupunta ng health

22:48

center para manganak tatlo sa apat na

22:51

anak ng

22:52

mag-asawa walang birth

22:55

certificate isa lang ang meron po yung

22:58

panganay yung panganay Bakit po yung

23:00

panganay nakapagrehistro

23:06

nasa Malaysia daw pinaanak yun kasi sa

23:08

hospital ng Malaysia Oo Malaysia sir sa

23:11

Malaysia Bakit ko sa Malaysia nakatira

23:13

dito ay dati nakatira pa daw sila doon

23:16

Bakit po kayo lumipat mula Malaysia

23:19

papunta

23:20

dito mahigpit kasi bawal man lahat do

23:25

Pero kayo po mag-asawa Meron ba kayong

23:27

birth certificate

23:29

saan po kayo

23:31

pinanganak wala rin Pero saan po kayo

23:35

pinanganak sa simpur pa rin po doon sila

23:40

pinanganak bale doon na sila lumaki doon

23:44

na rin sila Kinasal sa

23:47

Malaysia karamihan sa mga residente ng

23:50

panggung at sa iba pang malalayong

23:52

komunidad ng mga

23:55

bad walang birth certificate dokumento

23:58

ng

24:00

pagkakakilanlan dalawa Bukod sa panganay

24:02

diyan yung pito ang walo pang anak ni Jo

24:06

hindi rin nakarehistro ang

24:11

kapanganakan yung pagkuha ng birth

24:14

certificate para sa inyo Importante ba

24:15

yun kailangan-kailangan talaga yan sir

24:18

sa akin lang kasi kung wala kayong birth

24:20

certificate mahirap mag-school mahirap

24:24

magpagamot sa mga kapitbahay mo

24:27

karamihan ba dito hindi na

24:28

nagpa-register ay hindi na

24:31

[Musika]

24:33

siya minsan ba Jo nararamdaman mo na ano

24:37

parang hindi kayo nakikita dito O Sir

24:42

naramdaman din naman yan hindi na

24:44

makikita kasi malayo mo e

24:59

[Musika]

25:15

itinuturing na biyaya ang pagiging

25:18

pulo-pulo ng Pilipinas

25:28

nito ng pambihirang biodiversity sa

25:31

ganang likas na yaman at pambida rin sa

25:35

ating

25:36

Turismo n sakupin ng mga Amerikano ang

25:40

Pilipinas nagsagawa sila ng malawakang

25:43

geodetic survey o inisyal na pagmamapa

25:46

sa ating kapuluan noong

25:49

[Musika]

25:50

1901

25:52

7,100 Islands ang bilang nila noon 7,000

26:01

[Musika]

26:06

naging

26:07

7,107 ang numero kalaunan at ito ang

26:11

naging opisyal na bilang sa mahabang

26:13

panahon pero noong

26:16

2016 marami ang nagulat ng biglang

26:19

Nagbago ang numero ang Pilipinas binubuo

26:23

na raw ng

26:26

7641 Islands

26:29

pero higit pa sa pagpapahusay sa ating

26:32

mga mapa Mas mahalagang makita at

26:35

marinig ang kwento ng mga taong

26:37

naninirahan sa mga tuldok sa

26:42

laot bago bumalik ng

26:46

sangkay may naisipan akong

26:50

daanan bago bumalik ng si tangkay may

26:54

naisipan akong

26:56

daanan ang

26:58

Isla kung saan nakatira ang pamilya ng

27:02

nakilala kong estudyanteng si

27:04

TS ganda naman dito

27:09

linis ito yung buulo

27:13

islanding maliit na

27:16

community Pero kung d sa panggung meron

27:19

silang detachment dito wala

27:23

[Palakpakan]

27:24

[Musika]

27:27

talaga Assalamualaikum po Kilala niyo po

27:30

ba si tatay Mustafa Oo doon saan po siya

27:35

ah doon po ay thank you

27:39

po itong Nana niya ah mama niya dito po

27:44

dito po ang bahay nila Oo ng Ah sige

27:47

puntahan ko na lang po thank

27:48

you bahay namin ah Kayo po ba mama ni

27:51

tads ah Hello po Hello po Magandang araw

27:55

ako po si atom arao

27:59

Manila po kami mm Ilan po anak ninyo 16

28:03

lang 16 lang oo konti lang kayo po'y

28:07

buntis din o buntis buntis Oo ah growing

28:11

family

28:15

ah Lilay lay in si anesa anesa si wari

28:21

wari Oo wari ini si bia bia mm ito si

28:26

waran ano oo waran Anong pangalan mo

28:29

rakia Ria rusia Oo so 1 2 3 4 5 6 pa

28:35

Hello tatay Sino po ito si tapang tapang

28:39

lang tapang o ang ganda ng pangalanang

28:42

in si Ran ran sir run run Sino po yung

28:46

tapang o

28:49

yung kayo pala yung matapang ay siin sir

28:53

ah ito si

28:54

Shin Hello Shin

28:58

ano ka ah magaling ka bang magkung

29:05

Fu mas Maliit ang bulbul sa

29:09

panggung wala itong eskwelahan

29:13

clinic kahit na anong opisina ng

29:17

pamahalaan at wala ring mga pulis o

29:19

presensya ng

29:25

militar ang mahigit Dal residente tausog

29:28

dito walang ibang aasahan sa

29:31

pangaraw-araw na pangangailangan kundi

29:34

ang isa't

29:35

[Musika]

29:38

[Palakpakan]

29:42

isa it po Sino po ito Ako sir

29:46

ah yung batao ito kay lola kay ito oo

29:51

ako ah Ang liit niyo pa

29:52

dito tapos ito po lola sir yung lola ko

29:57

sir Wow naman Sino po kumuha ng picture

30:00

ni lola

30:02

mm Buti po meron kayong

30:05

ganito ang ano ang ganda ng picture Oo

30:08

kaya na medyo nag kupas na kupas na ano

30:13

na sir Tagal na tagal na kasi no m Saan

30:16

po dito se tads yun sir oh O MM yung

30:22

picture ah Ano Oo nga an graduation po

30:25

yan ng grade 6

30:28

86 bago lumaki ang pamilya ni nanay

30:31

Analyn isang trahedya ang sinapit nila

30:35

sa loob kasi ng ilang araw sunod-sunod

30:37

na namatay ang una pangalawa at pangatlo

30:42

niyang anak yung tatlo po na

30:45

yon maliit pa po sila nung namatay sila

30:48

mali maliit pa po sila baby pa baby baby

30:50

pa ganyan ganyan sila Ah medyo malaki na

30:54

po yun o malaki na

30:55

yon ano pong nangyari Nag kasakit

30:58

kasakit Sir Alam niyo po kung anong

31:00

nangyari lagnat o lag mm Bakit po hindi

31:04

hindi niyo po nadala sa si tangkay para

31:05

pagamot ano walang pa yang doon sir

31:10

mahirap ngayon mm Wala pa

31:13

makina Wala pa

31:23

bangka nasa likod ng kanilang bahay ang

31:26

maliit na sementeryo ng isla

31:30

dito nakahimlay ang mga kapatid ni tads

31:33

na hindi na niya

31:36

nakilala bale buwan lang po yung

31:39

January ito December Ito po Ito y

31:43

panganay ito yung pangalan oo lalaki

31:46

Yung sumunod babae yung sumunod ito baba

31:50

sa

31:51

babae tapos naalala niyo po Kailan siya

31:55

magsunod-sunod na y sir Mga December J

31:58

December magsunod-sunod December

32:05

January dahil kapos sa pera tatlo lang

32:08

sa magkakapatid ang nag-aaral ngayon sa

32:10

sit tangkay isa sa mga napilitang

32:13

tumigil ang 10 taong gulang na Si

32:17

Lilay tumutulong siya ngayon sa hanap

32:19

buhay ng pamilya na pagdadaing ng

32:25

isda ang kanyang maliliit na kamay

32:29

pianga na sa

32:31

trabaho yung Si Lilay hindi na kaya ano

32:36

ba mahirap ung pagtrabaho dito sa ano

32:41

wala na pong balak napag school si

32:49

[Musika]

32:53

Lay Anong grade ka nakaabot

32:58

grade 3 lang saan ka nag-aral noon sa

33:00

tangkay

33:02

mm bakit ka tumigil sa pag-aaral Pat

33:05

mangod ko tagapag-alaga daw siya ng

33:08

kapatid niya kasi walang kasama yung

33:10

magulang niya dito sa bahay mag-alaga

33:12

yung ano yung bunsong kapatid Ah so

33:15

tumutulong ka na sa magulang

33:18

mo liit-liit ka pa si Oo nga eh

33:21

tumutulong ka na marunong ka na ba

33:24

magsulat masusulat mo yung pangalan mo

33:27

MM mm nag maroon k

33:29

magbasa Hindi pa

33:32

masyado may mga kaibigan ka ba doon si

33:36

tangkay Naalala mo pa Sino sila

33:40

eal sino

33:42

pa Johnny m mga kaibigan mo yon

33:47

nami-miss mo ba

33:48

sila Hindi mo na sila nakita ulit Hindi

33:52

sila nagbisita dito

33:54

hindi So anong ginagawa mo ngayon dito

33:57

araw arw kista

33:59

agadal pag si ate mo nakatapos na ng

34:04

school sa tingin mo baka pwede ikaw

34:07

naman yung

34:11

mag-aral tumal ako mag school si Paya

34:16

magatang kang k na Anung kabayan mo

34:21

course gusto na daw mag-araw pagkatapos

34:24

kapatid Yung ano si tads Oo para daw

34:26

guminhawa yung ano nila buhay nila

34:30

pagkatapos daw yung gusto na daw teacher

34:31

daw ung gusto niang

34:33

pangarap teacher Lilay Lilay magiging

34:37

teacher ka maging teacher dito sa bulbul

34:39

kasi wala kasing ano dito Wala kasing

34:41

school

34:49

[Musika]

35:04

Paano nga ba mabibigyan ng sapat na

35:06

atensyon at oportunidad ang mga nakatira

35:09

sa malalayong

35:11

Isla unti-unti pinalalakas daw ng lokal

35:14

na pamahalaan ng kanilang mga serbisyo

35:17

at pasilidad at prayoridad nila ngayon

35:20

ang

35:22

kalusugan talagang

35:24

mahirap Kyo

35:28

na yung sakit ng pasyente Dapat pupunta

35:30

sa bungga and Hindi lahat ng ating

35:33

pasyente is they can afford ah kung

35:38

mauna nating magawa itong hospital Ah

35:43

hindi medyo Siguro magen yung problema

35:48

patungkol sa health pero malaking hamon

35:51

din daw sa kanila ang mababang birth

35:54

registration partikular sa grupo ng mga

35:58

bw kasi ang iba sa mga kababayan

36:02

natin nagpaparehistro lang sila kung

36:05

kinakailangan na mag-aral na yung

36:07

kani-kanilang anak mag halimbawa

36:11

magkasakit yung masyadong hindi

36:13

nakapag-aral o hindi talaga nakapag-aral

36:16

hindi nila

36:17

naiintindihan kung ano ba talaga ang

36:21

benepisyo ng mer tayong hawak na birth

36:25

certificate

36:27

walang pagkakakilanlan nahaharap din Sa

36:30

matinding panganib pwede silang maging

36:33

stateless o mawalan ng estado Bilang

36:36

pilipino o anumang nasyonalidad

36:39

itinerant kasi yung lifestyle nila eh

36:42

travel sila ng travel sa iba-ibang

36:46

area paliwanag ng social mobilizer na si

36:49

emran lalong lumalaki ang peligro ng

36:52

statelessness kung sunod-sunod na

36:54

henerasyon ang hindi magpaparehistro

36:58

Sabi nga sa mga survey namin Bakit pa

37:00

kami magpapa birth e yung mga lolo nga

37:02

namin wala din naman at race stilla of

37:04

statelessness though May link pa rin

37:06

sila sa Pilipinas andito sila sa

37:08

Pilipinas Pero dahil sa continuous

37:10

practice nila na wala silang birth

37:12

certificate pwede silang maging

37:14

stateless kasi wala silang strong

37:16

Identification wala h sila register sa

37:20

Pilipinas Pero Bukod sa pagpapaliwanag

37:22

sa kahalagahan ng birth

37:24

registration katuwang din daw dapat nito

37:27

ang suporta sa hanapbuhay ng mga nasa

37:30

malalayong

37:32

komunidad sobrang hirap din talaga

37:35

mag-isip kung ano yung pagkakakitaan

37:37

nila sa ganitong lugar dahil malalayo sa

37:41

isa't isa maliliit yung mga

37:43

Islands pagdating sa project malaking

37:46

question yung sustainability pag ibigay

37:48

ba natin sa kanila to kaya ang ginagawa

37:50

namin First profiling Tapos ano yung mga

37:53

available na resources from that

37:55

competencies and available resource s

37:57

ano yung pwedeng livelihood support na

37:59

pwede nating

38:03

[Musika]

38:12

gawin Ano ang pangarap mo para sa

38:14

pamilya mo

38:16

eh Gusto ko rin na pangarap ko na masaya

38:20

rin mga pamilya ko tapos may ano ako

38:25

palaging araw-araw na may pumapasok na

38:28

matawag kami ng pera o hindi na masyado

38:34

[Musika]

38:40

gutom sa inyo ba may mga nakapagtapos na

38:43

sa bulbul Meron

38:46

nga siguro apat So gusto mo ikaw naman

38:49

yung susunod Opo sana no Oo gusto ko ng

38:53

mabuting magandang buhay mm para sa mga

39:05

[Musika]

39:11

ang mga nakatira sa malalayong lugar

39:15

nagsisilbi ring mga tagapangasiwa at

39:17

tagabantay sa mga sulok ng ating

39:21

bansa Kung bibigyan lang sila ng sapat

39:23

na pagkakataon at

39:26

atensyon ang kanilang galing tapang at

39:32

pagpupursige may mas malaki pang

39:34

maiaambag sa ating

39:36

bayan higit pa sa pagiging pawang mga

39:40

tuldok sa ating

39:42

[Musika]

39:45

laod Ako si Atong ari Magandang hapon

39:52

[Musika]

39:57

k

39:58

[Musika]

More transcripts

Explore other videos transcribed with YouTLDR.

Get the TLDR of any YouTube video

Process a new video with YouTLDR Pro — transcripts, summaries, translations, and repurposing in 125+ languages.

Get YouTLDR Pro — $12/month